Hoe werkt een hybride warmtepomp?

Een hybride warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en gebruikt die voor het verwarmen van het cv-water. Zolang de warmtepomp voldoende warmte kan leveren, blijft de cv-ketel voor ruimteverwarming grotendeels buiten bedrijf. Wanneer de warmtevraag stijgt of een hogere aanvoertemperatuur nodig is, kan de cv-ketel ondersteunen of de verwarming tijdelijk overnemen.

De cv-ketel verzorgt bij veel hybride installaties ook het warme tapwater. Daardoor is meestal geen groot boilervat nodig zoals bij een volledig elektrische warmtepomp. De bestaande woning kan zo worden verduurzaamd zonder dat de complete verwarmingsinstallatie direct hoeft te verdwijnen.

Het omschakelpunt tussen warmtepomp en cv-ketel

Een belangrijk onderdeel van een hybride installatie is het moment waarop de cv-ketel wordt ingeschakeld. Dit wordt vaak het omschakelpunt of bivalente punt genoemd. Het omschakelen kan samenhangen met buitentemperatuur, benodigde aanvoertemperatuur, warmtevraag, energieprijzen of de mogelijkheden van de regeling.

Staat het omschakelpunt te voorzichtig ingesteld, dan neemt de cv-ketel het verwarmingswerk al vroeg over. De warmtepomp maakt dan minder draaiuren en het gasverbruik blijft hoger. Staat het punt te laat, dan kan de warmtepomp langdurig op hoge belasting draaien terwijl de woning onvoldoende snel opwarmt. De juiste instelling vraagt daarom om balans tussen comfort, werking en energiegebruik.

Is de bestaande cv-ketel geschikt?

Niet iedere bestaande cv-ketel kan zonder beoordeling met iedere hybride warmtepomp worden gecombineerd. De leeftijd, technische staat, aansluitmogelijkheden en regeling van de ketel worden daarom vooraf bekeken. Ook moet duidelijk zijn hoe de ketel warm tapwater levert en hoe de samenwerking voor ruimteverwarming wordt aangestuurd.

Een relatief jonge en goed functionerende ketel kan vaak behouden blijven wanneer deze technisch bij het gekozen systeem past. Is de ketel sterk verouderd of aan vervanging toe, dan kan het logischer zijn om de warmtepomp en cv-ketel als gecombineerde installatie te plannen.

Radiatoren bij een hybride warmtepomp

Bestaande radiatoren hoeven bij een hybride warmtepomp niet automatisch te worden vervangen. Wel moet worden vastgesteld hoeveel warmte zij bij een lagere aanvoertemperatuur kunnen afgeven. Hoe lager de benodigde cv-temperatuur, hoe langer de warmtepomp doorgaans zelfstandig kan verwarmen.

Wanneer één ruimte achterblijft, kan een gerichte aanpassing voldoende zijn. Een grotere radiator, betere waterverdeling of vermindering van warmteverlies kan voorkomen dat voor de hele woning een hogere temperatuur nodig is. Meer verdieping staat op de pagina warmtepomp met radiatoren.

Vloerverwarming als gunstige basis

Vloerverwarming kan door het grote afgifteoppervlak meestal met een lagere watertemperatuur verwarmen. Daardoor kan de warmtepomp een groter deel van de warmtevraag overnemen voordat ondersteuning van de cv-ketel nodig is.

De vloerverwarmingsverdeler, pompsnelheid, doorstroming en regeling moeten wel bij de hybride installatie passen. Vooral oudere mengverdelers kunnen oorspronkelijk zijn ontworpen voor veel hogere cv-temperaturen. De technische aandachtspunten staan uitgebreider beschreven op de pagina warmtepomp en vloerverwarming.

Invloed van isolatie op hybride verwarmen

Een hybride warmtepomp kan ook bij veel bestaande woningen worden toegepast, maar de isolatie bepaalt hoeveel warmte nodig blijft. Bij veel warmteverlies moet de installatie vaker een hogere temperatuur leveren of meer vermogen inzetten. Daardoor kan de cv-ketel eerder worden ingeschakeld.

Gerichte isolatiemaatregelen kunnen het aandeel van de warmtepomp vergroten. Vooral verbeteringen aan dak, glas, vloer of gevel kunnen ervoor zorgen dat de woning langer comfortabel blijft bij lagere watertemperaturen.

Lage-temperatuurtest met de cv-ketel

Een praktische eerste indicatie kan worden verkregen door de bestaande cv-installatie tijdens een geschikte koude periode tijdelijk met een lagere aanvoertemperatuur te laten werken. Blijven de belangrijkste ruimtes comfortabel, dan wijst dit erop dat de warmteafgifte mogelijk goed aansluit op hybride verwarmen.

De uitkomst moet wel zorgvuldig worden geïnterpreteerd. Buitentemperatuur, nachtverlaging, radiatorkranen, pompinstelling en waterzijdige verdeling hebben invloed. De test is daarom een hulpmiddel en geen vervanging van een technische beoordeling.

Waterzijdig inregelen en voldoende doorstroming

De warmtepomp moet zijn warmte aan radiatoren of vloerverwarming kunnen overdragen. Wanneer sommige circuits veel water ontvangen en andere nauwelijks, kunnen ruimtes ongelijk verwarmen. Ook kan een te lage totale doorstroming leiden tot onrustig gedrag van de installatie.

Daarom worden hoofdleidingen, radiatorkranen, voetventielen, verdelers en pompen meegenomen. Een goed ingeregelde installatie helpt de warmtepomp om met een passende temperatuur langere draaiuren te maken.

Parallel of afwisselend verwarmen

Afhankelijk van systeem en regeling kunnen warmtepomp en cv-ketel op verschillende manieren samenwerken. In sommige situaties neemt de ketel de verwarming volledig over wanneer het omschakelpunt wordt bereikt. Bij andere systeemopbouwen kunnen beide warmtebronnen tijdelijk gezamenlijk bijdragen.

Welke werkwijze passend is, hangt af van het gekozen systeem, de capaciteit van de warmtepomp, de cv-ketel en de benodigde aanvoertemperatuur. De hydraulische aansluiting en regeling moeten daarom als één geheel worden ontworpen.

Warm tapwater blijft meestal via de cv-ketel

Bij veel hybride systemen blijft de cv-ketel verantwoordelijk voor warm water in keuken en badkamer. De ketel kan warm tapwater produceren op het moment dat dit wordt gevraagd, waardoor meestal geen afzonderlijk groot voorraadvat nodig is.

Dit maakt een hybride installatie vaak compacter dan een all-electric oplossing. Wel moeten de bestaande warmwateraansluitingen en de positie van de cv-ketel passen bij de nieuwe systeemopbouw.

Binnenruimte en aansluiting op de cv-installatie

De binnenonderdelen van een hybride warmtepomp worden aangesloten op de bestaande verwarmingsinstallatie. Afhankelijk van het systeem kan ruimte nodig zijn voor een binnenmodule, regeling, leidingen, afsluiters en andere hydraulische onderdelen.

De cv-ketel, warmtepompmodule en aanwezige leidingen moeten bereikbaar blijven voor onderhoud. Daarom wordt vooraf gekeken naar beschikbare wandruimte, leidingroutes en de mogelijkheid om de installatie overzichtelijk op te bouwen.

Meterkast en elektrische voeding

Ook een hybride warmtepomp heeft een eigen elektrische voeding en passende beveiliging nodig. De vereiste groep, bekabeling en aansluiting hangen af van het gekozen toestel en de technische uitvoering.

De meterkast wordt daarom vooraf beoordeeld. Daarbij kunnen ook andere elektrische verbruikers in de woning worden meegenomen, zoals elektrisch koken, een laadpunt of airconditioning.

Buitenunit plaatsen bij een bestaande woning

De buitenunit moet voldoende lucht kunnen aanzuigen en uitblazen. Daarnaast spelen geluid, trillingen, ondergrond, condenswater, onderhoudsruimte en de leidingroute naar binnen een belangrijke rol.

De plek dichtst bij de cv-ketel is niet automatisch de beste locatie. De buitenunit moet technisch goed functioneren en zorgvuldig worden ingepast ten opzichte van ramen, slaapkamers en omliggende woningen. Meer informatie staat op de pagina over een warmtepomp buitenunit plaatsen.

Hoeveel gas kan een hybride warmtepomp besparen?

De mogelijke daling van het gasverbruik verschilt per woning. Het aandeel van de warmtepomp hangt af van warmteverlies, buitentemperatuur, radiatorcapaciteit, instellingen en het aantal uren dat de cv-ketel voor ruimteverwarming moet bijspringen.

Ook het gasgebruik voor warm tapwater blijft bij veel hybride systemen bestaan. Daarom kan niet op basis van alleen woningtype of huidig jaarverbruik een vast resultaat worden beloofd. Een goede installatie richt zich vooral op het vergroten van het aantal efficiënte verwarmingsuren van de warmtepomp.

Hybride warmtepomp installeren in vijf stappen

Hybride als stap richting all-electric

Een hybride warmtepomp kan onderdeel zijn van een gefaseerde verduurzaming. De woning kan eerst hybride worden verwarmd, terwijl later isolatie, radiatoren of vloerverwarming verder worden verbeterd.

Dat betekent niet dat iedere hybride installatie automatisch naar volledig elektrisch kan worden omgebouwd. Vermogen, systeemopbouw, warmwateroplossing en beschikbare ruimte verschillen. Wie all-electric als toekomstdoel heeft, doet er daarom goed aan dit al bij de eerste technische beoordeling mee te nemen.

Kosten van een hybride warmtepomp

De totale kosten hangen af van het gekozen systeem, de bestaande cv-ketel, benodigde binnenonderdelen, leidingroute, elektrische werkzaamheden en de opstelling van de buitenunit. Ook eventuele aanpassingen aan radiatoren, vloerverwarming of waterzijdige afstelling kunnen onderdeel van het project zijn.

Wanneer veel bestaande onderdelen technisch bruikbaar zijn, kan de installatie relatief beperkt worden ingepast. Een verouderde cv-ketel, moeilijke leidingroute of noodzakelijke aanpassing van het afgiftesysteem vraagt meer voorbereiding.

Voor bepaalde hybride warmtepompen kunnen subsidiemogelijkheden gelden. Voorwaarden, apparatenlijsten en bedragen kunnen veranderen en moeten daarom aan de hand van de actuele regeling worden gecontroleerd.

Onderhoud van warmtepomp en cv-ketel

Een hybride installatie bestaat uit twee warmtebronnen die technisch moeten blijven samenwerken. Zowel de warmtepomp als de cv-ketel moeten daarom bereikbaar blijven voor controle en onderhoud.

Naast de afzonderlijke toestellen verdienen ook filters, waterdruk, regeling, buitenunit en hydraulische aansluiting aandacht. Veranderingen in instellingen of het afgiftesysteem kunnen invloed hebben op het moment waarop de cv-ketel wordt ingeschakeld.

Hybride warmtepomp laten installeren door DTI

DTI B.V. beoordeelt de hybride warmtepomp als uitbreiding van de bestaande verwarmingsinstallatie. De woning, cv-ketel, radiatoren, vloerverwarming, leidingen, regeling en buitenunitlocatie worden gezamenlijk meegenomen.

Zo wordt duidelijk welk systeem technisch past, hoeveel verwarmingswerk de warmtepomp kan overnemen en welke instellingen nodig zijn om de samenwerking met de cv-ketel zorgvuldig te laten verlopen.